Logo
sekretariat@zozgiz.pl

Zaburzenia snu dziecka

Data utworzenia: 08-11-2012

Fragmenty Publikacji „Zaburzenia snu” Dr Ewa Tanc Zakład Zdrowia Rodziny I.M.D.

Problemy związane z emocjami i samoregulacją

• Istnieje ścisła zależność pomiędzy zaburzeniami snu u

dzieci do lat 3 a stresem w rodzinie, depresją jednego z

rodziców

• Rozwój organizacji rytmu snu i czuwania jest ściśle

związany z rozwojem więzi i procesem samoregulacji.

Niepowodzenia rozwoju bezpiecznej więzi prowadzą

do rozregulowania rytmu snu i czuwania.

• Związki z interakcjami rodzic - dziecko zwłaszcza

wieczorem. Jakość wieczornych interakcji jest bardzo

wyraźnym predyktorem wystąpienia problemów ze

snem we wczesnym i późniejszym dzieciństwie Problemy związane z emocjami i

samoregulacją

·                    Problemy z samoregulacją do 6 miesiąca: brak rytmu dobowego, brak wyraźnych faz snu, noworodek budzi się często,gdy jest głodny, około 5-6 miesiąca zegar

biologiczny ustawia się w rytmie cyrkadialnym (dzień-noc). Pomocne jest uregulowanie czynników zewnętrznych takich jak regularne posiłki, czasy wstawania, rytuały.

·                    Krzyk: najczęstszą przyczyną jest zmęczenie i niemożność poradzenia sobie z nadmiarem bodźców i informacji. Jest formą radzenia sobie z nadmiarem wrażeń

i sposobem na odprężenie.

Lęk przed zasypianiem

·                    Lęk przed zasypianiem: jest wynikiem różnych przeżyć i zdarzeń w

ciągu dnia. Dzieci nie potrafią zdefiniować własnych uczuć, nie są w

stanie powiedzieć co je rzeczywiście niepokoi, „upiory i duchy” w

pewnym sensie symbolizują przeżycia groźne i nie do pokonania

·                    W 2 roku życia ok. 10% dzieci przejawia opór przed pójściem spać

·                    W rodzinach gdzie rodzice pracują cały dzień, wieczór i pora udania

się na spoczynek staje się podstawową porą dla rodzinnych interakcji

·                    Pójście do łóżka to czas separacji od rodziców - lęk separacyjny

-bardzo wyraźny po 12 mies życia.

·                    Problem separacji zawsze dotyczy diady rodzic - dziecko. Rodzice też

doświadczają lęku przed separacją od dziecka.

·                    W póżniejszym wieku lęk separacyjny przekształca się w lęk

uogólniony, w specyficzne fobie przed ciemnością, byciem samemu

·                    Inne przyczyny: depresja i stany lękowe matki, brak satysfakcji w

związku małżeńskim

Lęk przed zasypianiem-postępowanie

·                    Stwierdzenie, że nasilenie lub rodzaj lęku nie są typowe dla wieku

·                    Ocena sytuacji rodzinnej: rodzice przejawiający zab lękowe wymagają własnej terapii,

identyfikacja czynników stresogennych, ocena jak dziecko i rodzice radzą sobie z lękiem

·                    Identyfikacja problemów psychiatrycznych i zab zachowania

·                    Różnicowanie z traumą, lękiem, fobiami spec, lękiem separacyjnym, koszmarem sennym, zaburzeniami zachowania,

Lęk przed zasypianiem-poradnictwo

 

·                    Unikanie wzmacniania problemu poprzez nadmierne udzielanie uwagi rodziców. Równowaga pomiędzy troską, wsparciem a nadmierną koncentracją na problemie lub

zupełnym jego lekceważeniem.

·                    Pozwolić dziecku omówić problem, wyjaśnić i pomóc zrozumieć niepokojącą sytuację (pomocne bajki terapeutyczne), pomocny miś.

·                    Słabe światło, otwarte drzwi do pokoju dziecka

·                    Spokojna, wieczorna rutyna, bajeczki, unikanie programów telewizyjnych powodujących niepokój

·                    Opracowanie systemu nagradzania stymulującego dziecko

do zostania w łóżeczku i samodzielnego zasypiania

Koszmary senne

·                    Najczęstsza parasomnia, okazjonalnie dotyczą 100% populacji.

w Największe nasilenie 2-6 rok życia.

·                    Związane ze stadium snu REM - występują głównie około 3 godzin

po zaśnięciu ze zwiększeniem częstości w drugiej połowie nocy.

·                    Istotą problemu jest lęk, który towarzyszy przerażającym marzeniom

sennym i prowadzi do wybudzenia ze snu. Dzieci zaczynają płakać nie

w czasie snu, lecz potem, są zupełnie rozbudzone, można z nim

nawiązać kontakt, szukają kontaktu fizycznego. Dziecko pamięta sen i

może go opowiedzieć.

·                    Częste występowanie koszmarów może świadczyć o istotnych

problemach emocjonalnych dziecka. Przyczyną są konflikty i zdarzenia w ciągu dnia. Dzieci rozmyślają o uczuciach takich jak: złość, strach, poczucie winy, nie potrafią ich jednak racjonalnie rozładować. Gdy zbudzą się, czują się jeszcze zagrożone.

Specyficzne relacje rodziców i dziecka

·                    Praktyki związane z kładzeniem dziecka spać:

·                    Dojrzewanie prawidłowych schematów sen/czuwanie jest ściśle

związana z relacjami rodziców i dziecka już od pierwszych miesięcy

życia. Konsekwencja w postępowaniu - rozwój właściwych wzorców .

·                    Higiena snu: warunki, w jakich dziecko śpi mają istotny wpływ na

jakość snu i komfort wypoczynku ( cichy, zaciemniony,

przewietrzony, nie przegrzany pokój)

·                    Rytuał wieczorny (posiłek, kąpiel, mycie zębów, przebieranie się w

piżamkę, czytanie do snu) to jednoznaczny sygnał do snu.

·                    Zasypianie w miejscu późniejszego snu nocnego -pobudza do nauki

zajmowania się samym sobą, niezbędnego do prawidłowego

reagowania na wybudzenia nocne. Większość dzieci wybudza się kilkakrotnie w trakcie snu nocnego

·                    Przydatne są "obiekty przejściowe” np. miś.

·                    Od około 6 miesiąca życia zdrowe niemowlę może spać z 6-godzinną

przerwą nocną w karmieniach.

 Nocne wybudzanie się dziecka,karmienie i pojenie.

·                    Każde dziecko wybudza się od 5 do 8 razy w ciągu nocy. Częstość nocnych wybudzeń zmniejsza się z wiekiem. Część z nich pozostaje niezauważona przez rodziców. Problemem jest płacz po wybudzeniu.

·                    Wykształca się „nocna asocjacja”(warunek konieczny do zaśnięcia) zasypianie + fizyczny kontakt – nocne wybudzenie+brak fizycznego kontaktu – niepokój, płacz- obecność rodzica- uspokojenie – zasypianie przy fizycznym kontakcie

·                    Dotyczy 40% niemowląt pow. 6 miesiąca życia oraz 30% dwulatków. 30% dzieci które wybudzało się co noc w wieku 5 miesięcy, również wstawało w wieku 20 miesięcy, a 17% również w wieku 56 miesięcy

·                    Dzieci, które regularnie same zasypiają wieczorem, rzadko mają problemy z ponownym zasypianiem w trakcie nocnych wybudzeń.

·                    Powszechny jest zwyczaj usypiania dziecka przez podawanie piersi

lub butelki. Nocne picie wpływa niekorzystnie na sen

·                    Częste wybudzenia powoduje objawy niedoboru snu w ciągu dnia

(nadaktywność, płaczliwość, kapryszenie), frustrację i irytację rodziców, niedobór snu rodziców (zwiększa ryzyko depresji u matek).

W ekstremalnych sytuacjach może powodować nawet maltretowanie dziecka

Nocne wybudzanie - przyczyny

·                    Koreluje z: temperamentem dziecka, niewyjaśnionym znikaniem matki (wyjazdy),

stanem depresyjnym i lękiem matki

·                    Przyczyny: przyzwyczajenie do obecności rodziców przy zasypianiu, nadmiernie

rozbudowane procedury związane z zasypianiem.

·                    Lęk separacyjny, stres (pójście do przedszkola, narodziny rodzeństwa, przeprowadzka)

w Nadaktywność, „trudny” temperament dziecka, ADHD,

·                    Lęk i depresja rodziców

·                    Problemy medyczne: kolka, nietolerancja pokarmowa, zap ucha śr i inne infekcje

Nocne wybudzanie - postępowanie

·                    Wykluczenie przyczyn medycznych (ew leczenie)

·                    Ocena dobrostanu psychicznego rodziców (pomoc psychologiczna, psychiatryczna)

·                    Uwaga – ostrożnie oceniać objawy ADHD – nadaktywność dziecka może być wynikiem przewlekłego niedoboru snu. Również leki stosowane w leczeniu ADHD (psychostymulanty) w dużym stopniu mogą zaburzać sen

·                    Wykluczenie innych zaburzeń snu i nieprawidłowej higieny snu w Identyfikacja kłopotliwych asocjacji

 Nocne wybudzanie - poradnictwo

·                    Często współwystępuje niechęć i sprzeciw przed pójściem

spać

·                    Ignorować protesty dziecka ale nie stosować żadnych kar w Odpowiedni schemat snu nocnego i drzemek dziennychstała pora zasypiania, i drzemek, opowiednio długi czas

pomiędzy drzemką a snem nocnym, unikanie zmian pory zasypiania w dni świąteczne

·                    Stała rutyna przed snem ( na 1,5-2 godzin wcześniej – spokojne zajęcie, kolacja, kąpiel, piżamka, ok. 30 min przed zaśnięciem – czytanie, bajeczka w łóżeczku, może

być pomocny miś). Wspomagać rodziców w utrzymywaniu wieczornej rutyny

·                    Pozwolić dziecku zasnąć samemu bez obecności rodziców, dążyć do tego, aby dziecko zasypiało samo w czasie nocnych wybudzeń

 

Wybudzanie – pomocne metody

·                    Stopniowe odzwyczajanie (ekstynkcja) – najbardziej akceptowana przez rodziców metoda> położyć dziecko do łóżeczka senne ale nie śpiące > jeśli protestuje i płacze

pocieszyć ale nie wyjmować z łóżeczka>po określonym czasie wyjść z pokoju> każde następne wejście do pokoju (gdy dziecko się domaga obecności rodziców) po

wydłużonym czasie wyczekiwania i skracamy czas pobytu przy łóżeczku.

·                    Nie stosować metody gdy dziecko jest chore albo przeżywało w ciągu dnia stres. Powrócić do metody zaraz po powrocie do zdrowia.

·                    U nieco starszych dzieci znaczenie ma wyjaśnianie i wspieranie dziecka poprzez rozmowę ale nie ignorowanie lęku

·                    Jeśli asocjacje są związane tylko z matką włączyć ojca do wieczornej rutyny